Alzheimer Beynin Neresinde Başlar ve Nasıl Yayılır?

Alzheimer, günümüzde yaygın olarak görülen, beyin hücrelerinin her geçen gün yok olmasına sebep olan nörolojik bir hastalık şeklinde adlandırılır.

Beyinde, beta-amiloid ve tau isimli iki anormal proteinin gelişmesinden kaynaklı beyin hücrelerinin zamanla yavaş yavaş ölümüne bağlı olarak hafıza kaybı, bunama (demans) ve beyin fonksiyonlarının etkinliğini yitirmesi gibi belirtilere yol açar. Nörolojik bir hastalık olan Alzheimer hastalığının en yaygın türü olarak demans gözlemlenmiştir. 

Başlangıç evresinde basit unutkanlıklarla kendini gösteren hastalık, her geçen gün hastanın geçmişinde başına gelen olayları unutmasına, aile bireyleri ile yakın çevresini artık tanıyamama durumuna, günlük hareketlerinin fazlasıyla kısıtlanmasına kadar ilerlemeye yol açmaktadır. 

Alzheimer üzerine bilimsel araştırmalar

Bilim insanları Alzheimer hastalığının beynin tam olarak hangi noktasında başladığı konusunda çalışmalarda bulunmuş ve birçok farklı sonuca ulaşmışlardır.

Güney California Üniversitesi’nin dergisinde yayınlanan araştırmaya göre, beynin noradrenalin deposu olan ‘locus corerules’ bölgesinin, ‘geç başlangıçlı Alzheimer’  hastalığının ilk görünen yer olduğunu ortaya koydu. 

Araştırmayı gerçekleştiren ve yürüten yaşlılık hastalıkları uzmanı olan Mara Mather, kan damarlarının kasılmasını ve kan basıncının yükselmesini sağlayan noradrenalin hormonunu salgılayan bölgenin, beynin diğer bölgeleriyle bağlantılı olması sebebiyle, toksin ve enfeksiyonların etkilerine karşı çok hassas olduğunu tanısını ortaya koymuştur.

Başka bir araştırmanın ortaya koyduğu tanı ise Alzheimer’ın doğrudan lateral entorhinal korteksten celebral kortekse ve diğer bölgelere yayıldığını gösteriyor. Özellikle de parietal korteks yani beynin mekânsal koordinasyonuyla alakalı bölümde yayıldığını belirtiyor.

LEC’nin nöronlarının bağlantı noktalarıyla uyuşmalarını sağlaması sebebiyle Alzheimer’ın buradan yayıldığından şüpheleniliyor. Alzheimer hastalığının, üç evrede ilerlediği ve yayıldığı gözlemlenmiştir.

Alzheimer Evreleri

Erken evre

Bu evrede bellek bozularak yeni bir bilginin öğrenilmesi güç hale gelir. İsimlerin unutulması, eşyaların yerini karıştırma, sorulan soruların tekrarlanması, konuşma sırasında kelime bulmakta zorluk çekmek gibi genel olarak akıl yürütme becerileri olumsuz yönde etkilenmeye başlar.

Orta evre

Erken evredeki belirtilerin ağırlaşmasıyla günlük aktivitelerin gerçekleşmesinde ciddi kayıplar gözlemlenir. Yeni bilgi edinme imkansızlaşır var olan bilgiler ve yakın geçmiş yavaş yavaş kaybolmaya başlar.

Evden çıkıldığında kaybolma, gece gündüz ayrımı yapamama, zaman kavramının bozulması gibi durumlar söz konusu olur. Bu evrede ruhsal olarak bulanıklık, saldırganlık, şüpheci davranışlar, konuştuklarını unutma gibi psikiyatrik belirtiler ortaya çıkmaya başlar.

İleri evre

Bu evrede hasta, günlük gerçekleştirebileceği en basit aktivitelerinde dahi yardım alması gerekir. Beslenme, giyinme, yıkanma gibi ihtiyaçları bir başkasına bağımlı hale gelir, tek başına gerçekleştiremez. Yakın akrabalarını, arkadaşlarını hatta aynada kendini tanıyamama durumu ortaya çıkar.

İlerleyen anlarda konuşmalarda zorlanma, kelimeleri seçememe, sadece ses ve anlamsız kelimeler çıkarma gibi durumlar söz konusu olur. Bu evrenin sonuna doğru hasta yatağa bağımlı hale gelmeye başlar. Yatak yarası, beslenme bozukluğu, üriner enfeksiyon gibi hastalık durumları da ortaya çıkarak hastayı ölüme sürüklemeye kadar gidebilir.

Alzheimer Tanısını Nasıl Konur?

Alzheimer hastalığının tanısı için tek bir test uygulaması ve tek bir evre yoktur. Yapılan her testinde sağlıklı sonuç getirmesi için ciddi çalışmalar gerçekleştirmek gerekir.

Alzheimer’ın yayılmasını önlemek ve kesin olarak teşhis edebilmek için, manyetik rezonans görüntüleme (MRI) ve pozitron yayınlayıcı tomografi (PET) ve elektroansefalografi (EEG) gibi beyin taraması seçeneklerine başvurulabilir.

Alzheimer testi adı altında uygulanan testler yardımıyla uzman görüşleri ve yardımı alınarak Alzheimer teşhisi kesin olarak yapılır ve tedavi sürecinin başlaması için hızlı adımlar atılır. Konu ile ilgili birçok tez çalışması, uygulama ve araştırma günümüzde titizlikle devam etmektedir.

Her geçen gün artan Alzheimer hastalığının önüne geçilebilmesi için yapılabilecek kesin bir tedavi yöntemi maalesef henüz bulunamamaktadır. Ancak süreci yavaşlatmak ve daha konforlu bir yaşamı tesis edecek tedaviler mümkündür. Bunun gibi hastalığın erken evrede tespit edilmesi halinde, daha geç etkili hale gelmesi sağlanabilir.

Alzheimer Beynin Hangi Bölümünde?

Alzheimer, beyin hücrelerinin işlevsizleşmesi ve zaman içerisinde ölmeleri neticesinde ortaya çıkan bir sağlık sorunu olarak tanımlanır. Bu hastalığın nedeni beta amiloid plaklarla ilişkilendirilir ve beynin lateral entorhinal korteks kısmında başladığı bilinir. Hastalık buradan beynin, cerebral korteks ve diğer kısımlarına yayılır.

Hastalığın ileri safhalarında beynin hemen her ölümünde Alzheimer hastalığına bağlı hücre yıkımı meydana gelir. Hastalığın son evrelerinde beynin hemen hiçbir kısmının kullanılamaması neticesinde hastanın bilişsel kabiliyetlerini tamamen yitirmesinin yanı sıra, organ fonksiyonlarını da etkileyen sonuçlar söz konusu olabilir.

Alzheimer ciddi bir hastalıktır ve beynin kullanılamaz hale gelmesi sonucunu doğurur. Bu nedenle hastalık semptomları almanız halinde hekiminize ivediyetle başvurmanız gereklidir. Bu konuda sadece sağlık kuruluşlarının talimatlarını dikkate almanız önerilir.

Kaynak:

https://www.cuimc.columbia.edu/news/study-shows-where-alzheimers-starts-and-how-it-spreads

Leave A Comment

Blog