Alzheimer nedir? Belirtileri ve tedavi yöntemleri nelerdir?

Alzheimer hastalığı kişinin ilerleyen yaşlarda karşılaştığı, beynin bölümlerinde hasar oluşması sonucu beyin sinyallerinin iletme zorluğudur. Bunun sebebi ise sinir hücrelerinde anormal görülen protein birikmesidir. Biriken bu proteinler çok fazla artmayla beyin dokusundan ayrışamaz hale gelir. Zamanla ayrışamayan hücreler arasındaki bağlar kopmaya ve netice olarak sinir hücrelerinde kayıplar oluşarak ölmeye başlar.

Alzheimer hastalığının ileri yaşlarda sıklıkla görülmesinin yanı sıra çoğu yaş gruplarında görülebilir. Fakat dünya nüfusunun yaşlanmasıyla birlikte bu hastalığa sahip olan kişilerin toplumda görülme sıklığı artmıştır.

Alzheimer nedir?

Alzheimer, kişinin yeteneklerini kısıtlayan ve yıkımına yol açan beyin rahatsızlığıdır. Nörolojik bir rahatsızlık olan Alzheimer hastalığı ilk etapta kendini basit unutkanlıklar ile belli etse de zamanla kişinin günlük işlerini zorlaştırmada hatta aile fertlerini dahi unutmasına yol açmaktadır. Hastalığın erken evre de teşhis edilmesi hem maddi açıdan hem hastayı bilinçlendirmek açısından çok yararlıdır. Aile üyelerinin farkındalığı yüksek olmalı ve zaman açısından detayları yakalayabilmek adına yakın geçmişte unutma sıklığı belirlenmelidir. Unutmayla birlikte pek çok seçenek değerlendirilmeli ve bir kanıya varılmalıdır. Beyin düzen ve çalışma şekliyle bir bütündür ve bu bütün bozulma sonucu Alzheimer hastalığı ortaya çıkmaktadır.

Alzheimer nedenleri nelerdir?

Araştırma konusu olan risk faktörleri mevcut fakat kesin olarak bir delil içeren neden belirtilmiş değildir. Fakat hastalığın çıkışında rol oynayan ve dolayısıyla tetikleyen unsurlar sıralanabilir. Özellikle hastalıkla birlikte anılan ileri yaş, genetik olarak aile fertlerinde bulunan Alzheimer tanısı kişinin bu hastalığa yakalanma riskini arttırmaktadır.

  • Obezite
  • Diyabet
  • Yüksek tansiyon
  • Down sendromlu olmak
  • Geçmişte meydana gelen kafa travmaları gibi bir çok neden nedenlerin başlarında gelmektedir.

Bunun yanı sıra kişinin elinde olan sigara kullanımı, sigara kullanılmasa bile ortamlarda sürekli sigara dumanına maruz kalmak, hareketsiz yaşam tarzı, uyku düzeninin olmaması ve stres bileşenleri de hastalığın nedenleri arasına girebilir. Cinsiyet faktörü bu hastalıkta ne yazık ki geçerlidir ve kadınlarda görülme sıklığı daha yüksektir. Tabii bunda şunu da göz ardı etmemek gerekir ki kadın cinsiyeti, erkek cinsiyetine göre daha uzun yaşadığı için ihtimalde yüksektir. Bunun gibi birçok faktör dikkate alınması gereklidir. Her bir seçenek bireyin hastalığa yatkınlığına sebep olmakta ve beynin küçülmesine yol açan bu durumlar hayat kalitesini düşürmekte, yaşamsal problemlerin ortaya çıkmasına yol açmaktadır.

Alzeheimer belirtileri nelerdir?

Alzheimer hastalığında ilk belirtilerinden biri şüphesiz unutkanlıktır. İlk etapta sağlıklı bireylerde de görülebilen basit unutkanlık günlük işlerini etkilemez. Özellikle hayatın akışını rahatlıkla yönlendiren bireyler durumu baskılayabilir. Fakat zamanla unutma duygusuyla baş edemeyen kişiler çevresi tarafından fark edilir hale geleceklerdir. Kişi zaman içerisinde gittiği yerleri ve kişileri hatırlayamaz duruma gelir. Eşyaları kaybetmek, kafa karışıklığı yaşamak, nesnelerin isimlerini fazlaca düşünmek gibi eylemler görülmeye başlanır.

Psikolojik olarak ise kaygılı olma hali, sürekli tekrarlama şeklinde aynı olayları anlatma bu durumları gözlemlenir. Depresyona girme yatkınlığı ise bir diğer etkisidir. İçe kapanıklık hali, kaygılı olmak gibi olumsuz ruh halleri de hastalığın bir başka boyutudur. Hastalığın evrelerine göre bu belirtiler değişse de olaylar bir silsile halinde birbirine eklenmeye başlar. İleri evrelerde oluşan sinirlilik hali, ortamlara adapte olmakta zorluk, saldırganlık ise toplumda zorlanmasına ve hastalığın ilerlediğinin farkında olmayı gerektirir.

Zaman ve tarih gibi hatırlatıcı unsurlar hasta için bir boşluk oluştururken diğer yandan hatırlayamadığı olayları inkâr edip kabul etmemeye meyillidir. İçine kapandıkça ve psikolojik olarak direndikçe hasta olan kişi son evrelere daha yatkındır ve semptomlar ağır şekilde kendini belli eder.

Kişilerden destek istemeden hareketlerini yapamama, vücutta görülen kilo kaybı ve yemek yeme, konuşma gibi bozukluklar hastalığın son evre şiddetini göstermektedir. Sık sık idrara çıkma isteği görülür. Yakın geçmişini ve uzak geçmişini hatırlayamaz.

Alzheimer nasıl teşhis koyulur?

İlk etapta aile fertlerinin aklına gelmeyen Alzhemier , herkeste görülen unutkanlık gibi sanılıyor bu nedenle teşhis ve tedavi geç kalınmış oluyor. Tedavinin doğru şekilde tamamlanabilmesi için ise bulguların iyi gözlemlenmesi, kişinin rutin hareketlerinin takip edilmesi gerekiyor. Teşhise yönelik belirleyici bir unsur ve test bulunmamasından dolayı konuya bir bütün dahilinde yaklaşılmalıdır. Diğer aile fertlerine yöneltilen bazı sorular incelenmelidir. Nöroloji uzmanı tarafından davranış ve hafıza refleksleri , kan testleri ve uygun görülürse tomografi ve MR görüntülenmesi yapılmalıdır.

Bu sonuçların doğrultusunda genetik faktörlerde etkili olabileceği için gen taramaları ve son olarak Alzheimer testi olarak bilinen bilişsel fonksiyon testleri de değerlendirildikten sonra uzman hekim kesin teşhisi koyabilir ve tedaviye başlanabilir.

Hasta yakınlarının ise yakından ilgilenmesi, stres altında olması ve üzücü, kaygı verici olaylarla karşı karşıya kalma durumu olacağı için onlarında psikolojik destek alması önerilmektedir.

Alzheimer tedavisi nasıl yapılır?

Tedaviye başlanması karar verilen ve yukarıdaki belirtileri taşıyan kimse için hastalığın ilerleyişini durdurmak en önemli unsurdur. Bunun yanı sıra kesin bir tedavisinin olmadığı bilinmelidir. Fakat gözlemlenen semptomlar yavaşlatılabilir, ilerleyiş durdurulabilir. Alzheimer hastalığına yakalanan kişi için öncelik ev ortamıdır. Unuttuğu konuları hesaba katarak hatırlaması amacıyla evin belli bölgelerine notlar eklenmeli, kitap okuması sağlanmalıdır. Aktivite olması amacıyla satranç,puzzle gibi hafızayı güçlendirecek programlar yapılabilir.

Hastanın kendi evinde bakılması ve ilgilenilmesi ise hem hasta hem de aile fertleri için bir konfordur. Hastalığın tümüyle ortadan kalkması mümkün olmasa da hem aile üyelerinin destekleri hem doktorunun düşük dozda başlayacağı ilaçlar bir nebze olsun hastalığı hafifletecektir. Radyasyon gibi beyni etkileyen unsurlardan uzak kalmak, alkol ve tütün kullanımını bırakmak, müzik dinlemek gibi faktörlerde gidişatı olumlu etkileyecektir.

Stresten uzak kalmak için aile üyeleriyle bol bol vakit geçirmek, anıları tazelemek, beynin aktif halde çalışmasını sağlayacak faaliyetler yapılmalıdır. İstikrarlı bir şekilde hastayı bu şekilde yönlendirmek ileri evrelerde daha hafif atlatmasını sağlayacaktır. Beslenmeye dikkat edilmesi, vitamin takviyeleri ve balık tüketimi faydalı olacaktır. Sindirim ve sinir sisteminin çalışmasında da etkili olan tahıl ürünleri ise dikkate alınmalıdır.

Aile üyeleriyle geçirdiği vakitlerde kendini güvende hissetmesine sebep olurken, psikolojik rahatsızlıklara düşme oranı azalacak ve tedaviye yanıt verme ihtimali yükselecektir. Teşhisi konulmamış ve belirtileri gösteren kişilerin bir an önce kendini ihmal etmemeli ve tedaviye başlanması erken teşhis ve tedavi açısından kolaylık sağlayacaktır.

Hastayla iletişim halindeyken olumlu ve kısa cümleler kurulmalı, yorum yapmasını beklemekten öte seçenekler arasında bırakması sağlanmalıdır. Gerçekten öte farklı durumlar anlattığı durumlarda ise anlayışla karşılamalı, düşüncelerini değiştirmek için çabaya girilmemelidir. Çabadan öte iletişimde olunmasının nedeni hastayı daha fazla strese sokmamak, kendini yetersiz hissettirmemektir. Konuşmalarda asıl hedef onu mutlu etmeye çalışmak, destek olmak ve yanında olduğunu göstermektir.

Hastanın ve yakınlarının ellerinden geleni yaptıktan sonra geri kalan kısım doktorlara ve yapılan araştırmalara kalmıştır. Hücrelerin yenilenmesini sağlayacak, sinir hücrelerinin işlevini bozan ve sebepleri ortadan kaldıracak ilaçların bulunmasına yönelik deneyler yapılmaya devam ediyor. Sebepleri ortadan kaldırmaya hedeflenen uygulamalar ise zamanla Alzheimer hastalığına karşı bir tedavi olarak kesin çözüme ulaşması hedefleniyor.

Alzheimer Başlangıcı Nasıl Anlaşılır?

Alzheimer, en temel belirtisi unutkanlık olan bir hastalıktır. Başlangıç evresinde hastanın basit unutkanlıklar yaşadığı görülür. Ancak bu unutkanlıklar, genç yaşlarda yaşanan olağan unutkanlıklar gibi değildir. Yaşamın ciddi temposu ve diğer etkenler nedeniyle genç bireylerin bazı hususları göz ardı etmesi ve/veya unutması olağan bir durumdur. Ancak ileri yaşlardaki bireylerin unutkanlıkları bu sebeplere bağlı değildir. Bunama veya diğer adı ile Demans ile aynı yolda ilerleyen Alzheimer hastaları, isimleri, adresleri, mekanları ve hatta nerede olduklarını dahi unutabilirler. Unutkanlıktan biraz daha ötede belirtileri olan Alzheimer, kişiye bir sorun olduğunu hissettirir. Genel olarak hafıza problemleri yaşadığını hisseden bireylerin bu nedenle sağlık kuruluşlarına başvurmaları faydalı olacaktır.  Bu sayede Alzheimer ve/veya Demans hastalığının seyrinde, tıbbi tedbirler alınabilir.

 

Kaynak:

https://www.nia.nih.gov/health/how-alzheimers-disease-treated

guest
14 Yorum
Oldest
Newest
Inline Feedbacks
View all comments

[…] Alzheimer […]

[…] Alzheimer […]

[…] Alzheimer […]

[…] Alzheimer […]

[…] Alzheimer […]

[…] Alzheimer […]

[…] Alzheimer […]

[…] Alzheimer […]

[…] Alzheimer […]

[…] Alzheimer […]

[…] Alzheimer […]

Blog