Hafıza Zayıflamasını Önlemenin Yolları Nelerdir?

Hafıza, çoğu zaman gereğince dikkate almadığımız, vücudumuzun harika bir işlevidir. Özellikle yaşlılıkta hafıza hem uzak hem de yakın geçmişimiz ile olan bağlantımızdır ve kaybı bizi hatıraların olmadığı sıkıcı bir yaşlılığa mahkûm edebilir. Bu nedenle onu korumak ve güçlendirmek için gerekli tüm önlemleri almakta fayda vardır.

  1. Boş zamanınızın kıymetini bilin

Yaşlılıkta boş zaman önemli ölçüde artar. Bu, onu yaratıcı ve teşvik edici bir şekilde dolduracak etkinlikler aramaya yönlendirmelidir. Aslında hafızamıza iyi bakmanın sırlarından biri, zihnimizi dinlemek, film izlemek, bulmacalar çözmek ve bahçecilik, kendin yap, nakış, resim veya diğer fiziksel aktivitelerle meşgul etmektir.

Geniş bir insan yelpazesi üzerinde yapılan bazı bilimsel araştırmalar, ruh sağlığı ile hobiler arasında bir ilişki olduğunu göstermektedir. İnsanları kişisel olarak meşgul eden uyarıcı faaliyetlerle ne kadar çok meşgul olursa, beyin dejeneratif süreçleri o kadar yavaşlar. Kısacası eğlenen daha yavaş yaşlanıyor diyebiliriz.

  1. Arkadaşlık sizi uyanık tutar

Etkinlikleri diğer insanlarla paylaşmanın hafıza üzerinde kesinlikle olumlu bir etkisi vardır. Film izlemek, birlikte yürümek, bilişsel bozukluğu önemli ölçüde azaltır: Araştırmalar, riskin %20 oranında azaldığını iddia ediyor.

Zorlu faaliyetlerde bulunmanıza gerek yok; zihninizi uyanık tutmak ve hafızanızı geliştirmek için birisiyle paylaşacak bir şeyiniz olsun yeter.

Bunların yanı sıra hayatınızda yapacağınız bazı birkaç önemli ve küçük değişiklik de hafıza zayıflamasının önüne geçebilir. 

  • Düzenli beslenme: Düzenli beslenme her ne kadar kulağa çok basit gibi gelse de yaşamın her alanında büyük ölçüde kişiyi hem ruhsal hem de fiziksel anlamda canlı tutar.
  • Düzenli egzersiz ya da spor: Düzenli spor yapmak fiziksel olarak formunuzu korumanıza yardımcı olmasının yanında zihninizi de dinlendirecek ve zihninize iyi gelecektir.
  • Sigara ve alkolü bırakmak: zararlı alışkanlıkların vücudumuza fiziksel anlamda oldukça zararları olan maddeler olduğunu biliyoruz. Fakat fiziksel olarak zarar vermesinin yanı sıra zihnimizi hem anlık olarak hem de, düzenli kullanım halinde, yavaş yavaş çürüten maddelerdir.
  • Gözlemleyin, fotoğraflayın, birleştirin. Hafızanızı biraz, gerçeği kaydetmek istediğiniz bir kamera gibi kullanın: hatırlamak istediğiniz şeye odaklanın (yeni bir yüz, bir konuşma, bir olay), mümkün olduğunca çok ayrıntı yakalayın ve çekmeye çalışın akılda tutulması gereken “zihinsel” bilgileri önemli ayrıntılarla zenginleştiren anlık görüntüler yakalayın. Bir dizi şeyi hatırlamanız gerektiğinde, bunları bir görüntü zincirinde birleştirmeye çalışın ve her birinin bir sonrakiyle ilişkilendirilmesini sağlayın. Hepsini tek bir hikâyeye koymaya çalışırsanız daha kolay olacaktır.
  • Not almak: Bilgi sentezlemek, hafızayı keskinleştirmeye de hizmet eden bir zihin jimnastiğidir. Bazen daha sonra yazmak gibi basit bir jest, hafızanın geri kazanılmasına yardımcı olur.
  • Bir planlayıcı kullanın: Anımsatıcı çabalarınızı desteklemek için, ya yapılacak işlerin (çıkartma olsun ya da olmasın) olduğu günlük kâğıt parçaları ya da kağıt üzerinde ya da akıllı telefonunuzda, her hafta yapmanız gereken her şeyi işaretlemek için bir ajanda yararlı olacaktır.

Bu aktiviteler neden hafızaya yardımcı olur?

Bazı sosyalleşme alışkanlıklarının beynimizi uzun süre koruduğunu ve beyin yaşlanmasını önlemeye yardımcı olduğunu gördük. Bunun arkasındaki sebepler nelerdir? Araştırmacılar nedenleri konusunda ikiye bölünmüş durumda. Bazıları, uyarıcı aktivitelerin beynimizde hem işlevsel hem de yapısal değişikliklere neden olabileceğini iddia ediyor. Bu, bir şekilde bilişsel direnci güçlendirir ve Alzheimer hastalığının seyrini yavaşlatır.

Diğerleri bunun yerine sosyal hayat kuranların iyi beslenmeye ve formda kalmaya daha fazla teşvik edildiğine dikkat çekiyor; kısacası hobiler, kendine bakmak için bir teşvik olacaktır.

Sebep ne olursa olsun, kafalarını eğlenceli bir şekilde meşgul eden yaşlıların çok daha uzun süre aklı başında kaldığını biliyoruz.

About the Author: Uz. Dr. Süreyya Ataus

Uz. Dr. Süreyya Ataus
Uzman Dr. Süreyya Ataus 1980-1986 yılları arasında İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi’nde eğitim almış ve daha sonra Akdeniz Üniversitesi Nöroloji Ana Bilim Dalında nöroloji uzmanlığının eğitimini tamamlamıştır. Doktorluk kariyeri boyunca Konya ve Antalya’da görev yapmakla birlikte İstanbul’da Üsküdar Devlet Hastanesi, Özel Bahat Hastanesi ve Özel Silivri Kolan Hastanesinde çalışmıştır. Uzman Dr. Süreyya Ataus Neuro Up Clinic ekibiyle birlikte İstanbul’da nöroloji hastalarına tedavi hizmetleri sunmaktadır.

Blog