Demansın son evresi nedir?

Demans; öğrenme, bellek, oryantasyon ve kişilik gibi insanın günlük hayattaki aktivitelerinde bozulmayı beraberinde getiren, sosyal ve iş hayatını etkileyen sinir sisteminde meydana gelen bir hastalık türüdür. Hastalık ilk başlarda kişinin fark edemeyeceği şekilde başlamakla birlikte sonralarında hızla ilerleyen bir süreci beraberinde getirmektedir.

Demanslı bireylerde hafıza ve kişinin hayatını devam ettirmesini sağlayan becerilerde bozulma, duygu kontrolü ve çevreye olan ilginin azalması gibi temel özellikler görülür, düşünce içeriği azalmaya başlar ve kişilik değişiklikleri de ortaya çıkabilmektedir.

Demans evreleri üç aşamalıdır. Erken, orta ve ileri evre olarak üç kısımdan oluşurlar.

Erken evrede; zamanı takip edememek, unutkanlık ve tanıdık yerlerde kaybolmak gibi belirtiler kendini göstermektedir.

Orta evrede; belirtiler daha görünür hale gelir. İnsanların isimleri ve yaşanan son olayları unutmak, evde kaybolmak, kişisel bakım için yardım ihtiyacı duymak, iletişim hususunda zorluklarla karşılaşmaya başlamak ve davranış değişikliklerinin yaşanmaya başlaması gibi daha ileri boyutlarda kendini gösteren belirtiler ortaya çıkar.

Demansın ileri evresinde mekân ve zamandan habersiz olmak, kişisel bakımı yapamamak, akrabaları tanımamak, saldırganlığın artabileceği davranışların çoğalması ve yürüme güçlüğü kendini gösterir hale gelir.

Demans, kişinin zihinsel faaliyetlerinin ortadan kaybolması anlamına gelmektedir. Demans, anide ortaya çıkmamakta ve yavaş yavaş kişinin hayatında görünür bir hal almaktadır. Belirtiler genelde yavaş ilerlemekle birlikte her zaman devam etmektedir. Demans hastaları genel olarak erken, orta ve ileri olmak üzere üç dönemde belirtileri farklılaşmaktadır.

Hastalar zaman içerisinde erken evreden ileri evreye doğru yavaşça geçmektedir. Evreler arası geçiş süreleri hastanın yaşam biçimine, beslenmesine ya da bakımına göre farklılık gösterebilir. 

İleri düzey demans hastalarında bellekte artık sadece parçacıklar bulunmaktadır. Kişi yakınındaki kişileri tanımaz hale gelmektedir. İleri evrede kişi kendi yüzünü bile tanımayabilir. İleri düzey demans hastalarında sadece unutkanlık görülmemektedir.

Bu evrelerde karşımıza davranış bozuklukları da çıkmaktadır. Hastalar daha önceden olmayan bir şekilde içlerine kapalı bir hale gelmektedirler.

Uykusuzluk şeklinde ya da daha çok uyku halinde kendini göstermektedir. Hastalar önceden yaptığı uğraşları yapamaz bir duruma gelebilmektedir. Önceden sevdiği işleri yapmaktan zevk alamaz hale gelmektedirler. Normalde çok kolay bir şekilde yapabildiği işler onun için çok zor bir hal alabilmektedir.

Hastalar halüsinasyon da görmeye başlamakta olmayan durumları ya da varlıkları görür bir hale gelmektedir. Bu halüsinasyonlar kişinin akrabalarından ve yakın çevresinden bile şüphe etmesine neden olabilmektedir.

Giyinmek, yıkanmak, yemek gibi temel günlük yaşam aktivitelerinde kişi kendi yerine getiremez duruma gelmektedir.  İleri evrenin sonlarına doğru kişi yediklerini yutma güçlüğü bile yaşar hale gelir.  Kelime hazinesinde büyük bir azalma görülmektedir. Evrenin sonlarında tüm yeteneklerin yitirilmesi söz konusudur.

Televizyondaki kişileri ev içindeymiş gibi sanıp konuşmak, aynadaki kendi hayaliyle tanımıyor gibi konuşmalar gözlenebilir. Yürümenin kaybolmadığı dönemde amaçsız dolaşma, amaçsız tekrarlayıcı hareketler izlenebilir.

Kişinin tuvalet ihtiyacını gidermede, idrar ya da gaita sonrası uygun biçimde temizlenme, sifonu çekme sorunları, idrar kaçırma gibi günlük aktiviteleri yapmadaki zorluklar daha belirgin bir hal almaktadır. 

Demans hastasına bakan kişilerin dikkat etmesi gereken pek çok şey bulunmaktadır. Hastalıkların kişinin elinde olmayan bir durumdan kaynaklandığı unutulmamalıdır. Kişi bu hastalıklara yakalanmayı kendi istememekte ve gösterdiği belirtiler kişinin kendinden kaynaklı olmamaktadır. Hastalığın ileri boyutlarında pek çok zorluk karşılarına çıkabilir.

Kaynakça:

https://www.dementia.org.au/about-dementia/carers/later-stages-of-dementia

Leave A Comment

Blog