Demans hastalığı genç yaşta olur mu?

Demans; öğrenme, bellek, oryantasyon ve kişilik gibi insanın günlük hayattaki aktivitelerinde bozulmayı beraberinde getiren, sosyal ve iş hayatını etkileyen sinir sisteminde meydana gelen bir hastalık türüdür. Hastalık ilk başlarda kişinin fark edemeyeceği şekilde başlamakla birlikte sonralarında hızla ilerleyen bir süreci beraberinde getirmektedir.

Demanslı bireylerde hafıza ve kişinin hayatını devam ettirmesini sağlayan becerilerde bozulma, duygu kontrolü ve çevreye olan ilginin azalması gibi temel özellikler görülür, düşünce içeriği azalmaya başlar ve kişilik değişiklikleri de ortaya çıkabilmektedir.

Demansa yol açan nedenler; Alzheimer hastalığı, beyin damar tıkanıklıkları, beyin enfeksiyonları, vitamin eksiklikleri, aşırı alkol kullanımı, beyin tümörleri, bazı ilaçlar, depresyon, çeşitli metabolik ve sistemik hastalıklar gibi nedenlerdir.

Demans, ilerleyici bir süreç olmakla birlikte hem hasta hem de bakan kişileri başa çıkılması güç süreçler yaşatabilmektedir. Hasta yakınlarına büyük sorumluluk yükleyen bu rahatsızlık yaşlının belli aktivitelerinde bakıma yönelik güçlükleri de doğurmaktadır. 

Demans evreleri üç aşamalıdır. Erken, orta ve ileri evre olarak üç kısımdan oluşurlar.

Erken evrede; zamanı takip edememek, unutkanlık ve tanıdık yerlerde kaybolmak gibi belirtiler kendini göstermektedir.

Orta evrede; belirtiler daha görünür hale gelir. İnsanların isimleri ve yaşanan son olayları unutmak, evde kaybolmak, kişisel bakım için yardım ihtiyacı duymak, iletişim hususunda zorluklarla karşılaşmaya başlamak ve davranış değişikliklerinin yaşanmaya başlaması gibi daha ileri boyutlarda kendini gösteren belirtiler ortaya çıkar.

Demansın ileri evresinde mekân ve zamandan habersiz olmak, kişisel bakımı yapamamak, akrabaları tanımamak, saldırganlığın artabileceği davranışların çoğalması ve yürüme güçlüğü kendini gösterir hale gelir.

Çoğunlukla 65 yaş üstü kişileri etkileyen ve insan belleğinin sık sık yanılması, yer-yön algısının bozulması ve kişilik değişimleri şeklinde kendini gösteren demans hastalığı artık gençlerde de ortaya çıkabilmektedir.

Gençler genellikle hafıza sorunundan şikayetçi olduğunda, bunun nadiren demans hastalığından kaynaklandığının düşünüldüğünü, hatta çoğu zaman demans riskinin hiç akla gelmediğini söyleyebiliriz. Ancak şu an ki dönemde yaşanan hafıza sorunları demansla ilişkili olabilmektedir.

Bazen bir şeyi unutuyor, hafızanız sık sık yanılıyor, yer-yön algınız bozuluyor ve kişilik değişimleri yaşanıyorsa bu kişinin demansa yakalanmış olma ihtimali çok yüksektir. Demans sadece yaşlılık hastalığı değildir. Daha genç yaştaki kişilerde de görülme riski vardır.

Gençler tamamen günlük yaşamın karmaşasında ve çoğunlukla hastalık belirtilerinin hiç farkına varamayabiliyor. Gençlerimiz genellikle aktif çalışma hayatının içinde ve günlük işleyen programlara ayarlılar. Aile, arkadaş ve çevre, kişideki davranışlar belirgin bir şekilde değiştiğinde bunun doğrudan bir hastalık belirtisi olamayacağını zannediyorlar.

Hastalığın en yaygın türlerinin başında frontotemporal demans gelmekte, belirtilerin ilk başlarda çoğunlukla kişilik değişiklikleri, davranışsal ve dil bozuklukları şeklinde görülmektedir. Kişi farkına varmasa da bu durum kişinin yakın çevresinin zor bir durumda kalmasına sebebiyet vermektedir.

Demansın pek çok türü bulunmakla birlikte bunlardan mesela dijital demans daha çok çocuklarda görülen bir tür olmaktadır. Bunun en temel nedeni çocukların teknolojiyle sürekli etkileşim halinde olması ve teknolojinin onlar için hayatın bir parçası haline gelmesinden kaynaklanmasıdır.

Demansın elliden fazla türü bulunmaktadır. Bu türlerin hangilerinin neyi etkileyeceğini ve hastalıkların tetikleyicilerinin farkına varmak hastalığın daha ileri boyutlara ulaşmasını da engellemektedir.  Bu yüzden kişi hiçbir zaman hastalığa bu yaşta yakalanmam bilinciyle hareket etmemeli ve kişi her zaman sağlığını koruma noktasında dikkatli davranmalıdır.

Kaynakça:

https://www.alzheimers.org.uk/about-dementia/types-dementia/young-onset-dementia#content-start

Leave A Comment

Blog