Alzheimer Hastalığı İlaçları Yan Etki Yapar Mı?

Alzheimer hastalığı tedavisinde araştırmalar sonucu ilaçların hastalık için kesin bir çare olmadığı, fakat ilaçların tedavi sürecinde ilerleme durumunu geçici olarak yavaşlattığı, hatta iyileştirme süreci içerisine girilebildiği gözlemlenmiştir. Bu ilaçlar Donepezil, Rivastigmin ve Galantamin asetilkolinesteraz inhibitörleri ve üçünden farklı şekilde etki gösteren Memantin adında ilaçlar bulunmaktadır. İlk olarak Donepezili ele alalım. 

Amerikan Tıbbi Onkoloji Dergisi’nde yayınlanan bir araştırmaya göre donepezil, beyin radyoterapisi alan ve özellikle beyinde fazla hasar gören hastalarda; hafıza, motor fonksiyonlar, el becerisi gibi birtakım bilişsel ve işlevsel fonksiyonlarda gözle görülür derecede etkili bir şekilde fayda sağladığını yayınlamıştır. Beyne uygulanan radyasyon tedavisinin hastalara uygulandığında önemli derecede beyin fonksiyonlarının bozulmasına yol açtığı bilinmektedir. Çünkü radyasyon beyinde özellikle hipokampus denilen öğrenme, duygu durumu, hafıza ile ilgili kısımları etkilemektedir. Bu şekilde oluşan yan etkiler minimum dereceye indirilmek istense de hala azımsanmayacak seviyede yan etki göstermektedir. 

Çalışmalar bu yan etkileri azaltmaya yönelik olarak hala devam etmektedir. Alzheimer tedavisinde kullanılan donepezil, yan etkileri araştırılan ilaçlardandır. Asetilkolinesteraz inhibitörü sınıfına giren donepezil Alzheimer tedavisinde oldukça yaygın kullanılan bir ilaçtır. Beyin radyoterapisi sonrasında kullanılan donepezil hastalarda bilişsel ve fonksiyonel kaybı yavaşlattığı gözlemlenmiştir.

Yan etkiler hangi ilaçlarda daha fazla?

Yapılan çalışmalar sonucunda donepezilin ciddi yan etkilere yol açmadığı da gözlemlenmiştir. Diğer bir ilaç olan Rivastigmin, beyindeki dengeleme işlemini yani bilişsel işlevleri önemli ölçüde düzenlemeye sahiptir. Ancak güvenli ve kontrollü bir şekilde kullanılması gerekmektedir. Aksi halde istenmeyen sonuçlara yol açtığı belirtilir. Yan etkileri; merhem olarak kullanıldığında bulantı, kusma, iştahsızlık, kilo kaybı, ishal gibi yan etkilere rol açar. Yutma güçlüğü olan hastalarda transdermal (cilde sürülerek) olarak alınan rivastigmin nadir de olsa akut tubüler nekroz, solunum depresyonu ve ani kardiyak ölümlerine yol açabilir. Bu nedenle, kötü sonuçlara neden olmasını önlemek için yaşlı birey ve ailesi için güvenli ilaç kullanımı uygulaması konusunda eğitimler verilmesi gerekmektedir. 

Bir diğer ilaç olan hafif ve orta derecede şiddetli Alzheimer tedavisinde kullanılan Galantamindir. Aseltilkolin denilen maddenin azalmasına sebep olan Alzheimer hastalığında galantamin aseltilkolin seviyesini artırmaya yarar. Yan etkileri; mide bulantısı, kusma, ishal, baş dönmesi, iştahsızlık, kilo kaybı gibi hafif etkileri vardır. 

Başka ilaçlarla birlikte alımında etkileşime girebilir ve kötü sonuçlar doğurabilir. Doktor kontrolünde alınmalıdır. Memantin, orta ve ileri derecedeki Alzheimer tipi demans tedavisi için kullanılan bir ilaç türüdür. Memantin için erken evre Alzheimer hastalığında yararlı bir tedavi aracı olduğunu gösteren kanıtlar bulunmamaktadır. Ancak hastanın günlük işlevsel hareketlerinde destekleyici bir ilaç olduğu orta ve ileri derecedeki Alzheimer hastalığı için tedavi olduğu gözlemlenmiştir. Memantin kullanan hastalarda nadir de olsa yan etkilere rastlanılır. Bunlar, sersemlik, baş ağrısı, kabızlık, vertigo, halüsinasyon gibi etkilerdir. Memantin böbrekten atıldığı için böbrek yetmezliği olan hastalarda daha dikkatli kullanılmalı ve eğer gerekiyorsa dozu azaltılmalıdır. Her ilaçta olduğu gibi Alzheimer hastalığının ilaç tedavisinde de doktor kontrolü eşliğinde yapılmalı doz aşımı olmaksızın dikkatli bir şekilde alınmalıdır. Kullanılan ilaçlarda ortak olan yan etkiler, mide bulantısı, kusma, baş ağrısı, kilo kaybı, iştahsızlık, ishal gibi etkiler görülmektedir. Doz aşımı olmadığı ve dikkatli kullanıldığı taktirde ciddi yan etkiler doğurmadığı kanısına varılabilir. Alzheimer hastalığının tedavisi için kesin bir çözüm bulunamamıştır ancak bahsedilen ilaçlar hastalığın seyrini yavaşlatmada, hastanın yaşam kalitesini artırmada ve hastanın son evreye gelme sürecini yavaşlatarak daha uzun sağlıklı günler geçirebilmesi için kullanılabilir olduğunu söyleyebiliriz.

 

Kaynak:

https://www.nia.nih.gov/health/how-alzheimers-disease-treated

guest
0 Yorum
Inline Feedbacks
View all comments

Blog